Inleiding
Minerva bestaat alweer 9 jaar en wordt inmiddels op veel scholen met groot enthousiasme en naar tevredenheid gebruikt. Op basis van suggesties van de gebruikers én de ervaringen van de auteurs die zelf met dit boek hebben gewerkt, is een herziening tot stand gekomen. De herziening van deel 1 is in 2023 uitgekomen, die van deel 2 begin 2024. De algemene opzet en structuur is in principe niet veranderd, maar eerdere bezwaren die docenten hadden om met Minerva te gaan werken zijn in de herziening weggenomen. In dit artikel worden kort de uitgangspunten van Minerva besproken en wordt toegelicht wat er in de herziene 2e druk is veranderd.
Beoordelingspakket Minerva 1 aanvragen
Beoordelingspakket Minerva 2 aanvragen
Inhoud
- Vroeg in aanraking met authentiek Latijn (grammatica en Latijnse teksten)
- Leerwoorden
- Romeinse cultuurgeschiedenis
- Aandacht voor vertaalstrategie
- Vragenbank Minerva
- Minerva online
- Meer weten?
Vroeg in aanraking met authentiek Latijn
Minerva is ontstaan vanuit de overtuiging dat er een leergang Latijn moet verschijnen die snel leidt tot het lezen van originele Latijnse teksten. Door vanaf het begin authentieke Latijnse teksten aan te bieden laat Minerva leerlingen in een vroeg stadium wennen aan het ‘echte’ Latijn in de hoop dat de overgang naar klassieke schoolauteurs gemakkelijker verloopt.
De Latijnse grammatica wordt snel aangeleerd. Zo worden de naamvallen in drie lessen aangeboden. Bovendien is de volgorde van het aanbod van de grammatica afgestemd op de doelstelling zo snel mogelijk met originele teksten te beginnen. Zo bieden we de conjunctivus in de bijzin eerder dan gebruikelijk aan.
Vanaf les 9 zijn de vertaalteksten direct gebaseerd op authentiek Latijn. De leerling raakt op deze manier gewend aan écht Latijn en de Latijnse manier van vertellen. In het 2e deel van de methode worden al veel onbewerkte authentieke teksten aangeboden. Tot deze (grotendeels onbewerkte) vertaalteksten behoren mythen uit Hyginus, fabels van Phaedrus, passages uit het Oude Testament en teksten van Nepos, Aulus Gellius, Martialis, Catullus, Caesar, Petronius en Seneca.
Inhoudsopgave Minerva 1
Inhoudsopgave Minerva 2
De Latijnse teksten die de leerlingen vertalen en bestuderen zijn boeiend en goed ingebed in de cultuurgeschiedenis van het betreffende hoofdstuk. De teksten zijn niet te lang, maar bieden wel voldoende training in de nieuwe onderdelen van de grammatica. Bij iedere te vertalen tekst staan in het oefenboek zeer gevarieerde vragen en opdrachten: zowel om het tekstbegrip als om de zojuist geleerde grammatica te toetsen.
Daarnaast komen in deze methode vanaf les 2 tweetalige teksten aan de orde. Hier worden de Latijnse teksten aangeboden met de vertaling ernaast. Daarbij stellen we vragen over de teksten. Aan de hand van vragen in het oefenboek doen de leerlingen op een andere manier ervaring op met het lezen van Latijnse teksten, waarbij de werkvertaling als hulp dient. Deze tweetalige teksten worden in elk hoofdstuk aangeboden ná de twee teksten die de leerlingen zelf dienen te vertalen. Meer informatie over de tweetalige teksten in onze methode vindt u in het artikel Werken met tweetalige teksten.
Wat is er veranderd in de herziening?
- Het Latijn van de authentieke teksten van les 9-12 (deel 1) dat door leerlingen als nogal lastig werd ervaren, is vereenvoudigd. Lange zinnen zijn ingekort of opgesplitst en de woordvolgorde is vaak versimpeld. Hierdoor zijn ook de aantekeningen bij de tekst aanzienlijk verminderd. Bovendien sluiten de teksten nu nog beter aan bij de grammatica van het betreffende hoofdstuk. In dezelfde lijn is in deel 2 het Latijn van de lessen 16-18 vereenvoudigd. Verder is het aantal aantekeningen onder de teksten uit de Bijbel (de lessen 14 en 15) door kleine ingrepen verminderd. Vanaf les 19 vertaalt de leerling onbewerkt authentiek Latijn. Hieronder ziet u een voorbeeld van de aanpassingen die zijn gedaan aan tekst 11b Minerva 1. Belangrijk om te weten is dat het aantal aanpassingen per tekst verschilt omdat er alleen aanpassingen zijn gedaan daar waar nodig.
- Er is een extra Latijnse tekst toegevoegd in les 10.
- In het oefenboek is een aantal taaloefeningen vervangen door nieuwe opdrachten die direct aansluiten bij de te leren grammatica. Ook zijn er extra taaloefeningen toegevoegd.
- Opdrachten bij de tweetalige teksten zijn op sommige plekken vereenvoudigd, zodat de leerling minder denkstappen hoeft te maken.
- Het begrip bijstelling wordt in les 4 uitgelegd.
- De deponentia worden in Minerva deel 1 uitgebreider behandeld.
Minerva 1 – 1e druk, tekst 11B Romus en Remus
Minerva 1 – 2e druk, tekst 11B Romus en Remus
Leerwoorden
De leerwoorden worden overzichtelijk aangeboden en worden in de volgorde gerangschikt zoals ze in de tekst voorkomen. Dit biedt de mogelijkheid de woorden in kleine hoeveelheden op te geven, afgemeten naar de hoeveelheid tekst die wordt vertaald. In deel 1 leren de leerlingen een kleine 600 woorden. Er wordt duidelijk onderscheid gemaakt tussen basiswoorden en woorden die de leerlingen niet hoeven te kennen. De leerwoorden worden in latere leesteksten, oefeningen en toetsmateriaal veelvuldig herhaald. De leerwoorden worden achter in het oefenboek nogmaals aangeboden, maar dan in een andere volgorde. Bij de leerwoorden horen opdrachten die de leerling houvast bieden voor het onthouden van de woorden. Het oefenboek heeft ook opdrachten om de leerlingen de woorden op een speelse manier eigen te maken, zoals een woordbingo, woordpictionary, kruiswoordraadsels en een woordtango. Er is achterin het tekstboek een overzichtelijke alfabetische woordenlijst opgenomen, waarin ook de stamtijden als losse vormen zijn weergegeven.
Wat is er veranderd in de herziening?
- In de oefenboeken zijn de stamtijden die in de verschillende hoofdstukken worden geleerd achterin, in een aparte lijst, opgenomen. In beide delen vindt u een aparte lijst van alle stamtijden, in deel 1 vindt u ook nog een onthoudblok voor de stamtijden per les.
Romeinse cultuurgeschiedenis
De Romeinse cultuurgeschiedenis wordt in clusters aangeboden vanuit drie verschillende invalshoeken: verhalenschat, geschiedenis en het dagelijks leven. Minerva beoogt geen volledig overzicht te bieden van alle aspecten van de Romeinse cultuur, maar behandelt wel de belangrijkste hoogtepunten van zowel de historie als de cultuur. Aan de hand van een gevarieerd aanbod van vragen in het oefenboek worden leerlingen gestimuleerd na te denken over en te reflecteren op aspecten van de Romeinse cultuur. De opdrachten leggen een grote verscheidenheid aan de dag. Daarnaast wordt de cultuurgeschiedenis bestudeerd door middel van opdrachten die verwijzen naar klassiek en recent beeld- en filmmateriaal. Leerlingen dienen ook vergelijkingen te maken met bijbelteksten en krantenartikelen. De methode is rijk geïllustreerd en bevat een rustige en overzichtelijke lay-out.
Wat is er veranderd in de herziening?
- Er is in les 21 is aan de hand van illustraties een overzicht gemaakt van de hoofdlijnen van de Romeinse geschiedenis tot aan Caesar.
- Het oefenboek is aangevuld met een opdracht over recent tv-materiaal.
- Er zijn meer vragen gemaakt die gericht zijn op de persoonlijke reflectie van leerlingen op aspecten van de Romeinse cultuur.
- Alle cultuuropdrachten per les zijn genummerd, wat de verwijzing naar deze opdrachten gemakkelijker maakt.
Aandacht voor vertaalstrategie
Minerva besteedt systematisch aandacht aan vertaalstrategieën en aan de aanpak van een Latijnse zin. Elke les van deel 1 biedt een ontleedopdracht aan de hand van een Latijnse tekst uit het tekstboek. Vanaf les 9 zijn structuuropdrachten opgenomen, die leerlingen helpen lastige zinnen te vertalen..
Hoofdstuk 13 is geheel gewijd aan vertaalstrategieën. In deze les worden de belangrijkste verschijnselen van de syntaxis die reeds behandeld zijn, nogmaals toegelicht en herhaald. Het plan van aanpak van deze verschijnselen wordt nogmaals getraind.
Wat is er veranderd in de herziening?
- In les 9-12 zijn enkele structuuropdrachten opgenomen ter ondersteuning bij het vertalen. Eerder vond u deze structuuropdrachten alleen in Minerva 2.
Vragenbank Minerva
Bij de herziene druk van Minerva 1 is sinds kort extra toetsmateriaal beschikbaar in de vorm van een vragenbank. Naast de proefvertalingen (minimaal 3 per les) en taaloefeningen die ook in de docentenhandleiding worden aangeboden, vindt u hier woordjesoefeningen, vragen bij de cultuurteksten, grammatica- en tekstbegrip-vragen. Het materiaal is gerangschikt aan de hand van onderdelen uit het boek, zodat hieruit gemakkelijk een proefwerk is samen te stellen. Het kan ook als extra oefenmateriaal gebruikt worden.
De vragenbank biedt dus geen complete toetsen, maar materiaal waaruit u vragen kunt selecteren. Zo kunt u zelf, op basis van uw eigen wensen en de tijdens de les geformuleerde leerdoelen, vragen selecteren, aanpassen en combineren met uw eigen materiaal. Per hoofdstuk zijn er met deze vragenbank minimaal 2 toetsen te maken.
Voor de herziening van Minerva 2 zal naar verwachting een vragenbank in de zomer van 2024 verschijnen.
Minerva online
Minerva is ook geheel digitaal te gebruiken in een aantrekkelijke leer-/ werkomgeving zonder te hoeven schakelen tussen meerdere bestanden of schermen. Naast al het materiaal uit het oefen- en tekstboek vindt u hier ook uitlegvideo’s van de grammatica, extra oefenopgaven via Drillster en kunt u de Latijnse teksten laten voorlezen. Meer informatie over het online werken met Minerva vindt u op deze pagina.
Vraag een beoordelingspakket aan
Meer weten?
Onze educatief adviseur Anne Brink gaat graag verder met u in gesprek over de mogelijkheden van Minerva. Dit kan in een vrijblijvend informeel gesprek, maar ook aan de hand van een uitgebreide presentatie. Een introductieworkshop over de digitale versie van de methodes behoort ook tot de mogelijkheden. Ook voor vragen kunt u via mail of telefonisch bij haar terecht.
U kunt vrijblijvend een beroep doen op onze adviseur.
Anne Brink
Grieks en Latijn
Telefoon: 088 – 2944 881 en 06 – 27 154 250
E-mail:
De presentatie van Minerva nader toegelicht.
Tijdens deze sessie leert u meer over de opzet en uitgangspunten van de methode, duiken we in de digitale mogelijkheden en verkennen we vernieuwende didactiek van de structuuropdrachten en tweetalige teksten. De presentatie wordt geleid door een Minerva-auteur en/of de educatief adviseur klassieke talen van Eisma.
De ervaring leert dat docenten hierdoor op een uitstekende manier kennis maken met de mogelijkheden (zowel didactisch als online) van Minerva. Er zijn geen kosten verbonden aan een presentatie of workshop. Wilt u meer weten over een dergelijke bijeenkomst of wilt u een afspraak maken, neem contact op met uw adviseur (de gegevens vindt u hierboven).